Tasarım Merkezi Nedir, Nasıl Kurulur? (5746 Sayılı Kanun)

Tasarım Merkezi, 5746 sayılı Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında, tasarım faaliyetlerini düzenli ve süreklilik arz eden bir yapı içinde yürüten işletmelerin başvurabileceği bir statüdür. Ar-Ge Merkezi'ne benzer avantajlar sağlar; farkı, teknik bilgi üretmekten çok estetik, ergonomi, işlevsellik ve kullanıcı deneyimi odaklı yenilik yapan firmalara yönelik olmasıdır.

Tasarım Merkezi hangi firmalar için uygundur?

Mobilya, tekstil ve hazır giyim, ayakkabı, beyaz eşya, otomotiv yan sanayi, ambalaj, aydınlatma, mücevher, seramik ve makine sektörlerinde ürün geliştiren; kendi koleksiyonunu, model parkını veya ürün ailesini oluşturan firmalar tipik adaylardır. Grafik tasarım, moda tasarımı, iç mimari ve endüstriyel tasarım faaliyetleri de kapsamdadır.

Başvuru şartları nelerdir?

• Tasarım faaliyetlerinin ayrı bir organizasyonel birimde ve tek bir yerleşke içinde yürütülmesi.
• Kanunda belirtilen sayıda tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdamı (asgari personel sayısı mevzuatla belirlenir ve güncellenebilir; başvuru öncesi teyit edilmelidir).
• Tasarımcıların çoğunluğunun ilgili alanlarda (endüstriyel tasarım, grafik, moda, iç mimarlık vb.) lisans veya üstü eğitime sahip olması.
• Tasarım projelerinin, çıktılarının ve harcamalarının kayıt altına alınabildiği bir yönetim düzeni.

Tasarım Merkezi hangi avantajları sağlar?

• Tasarım indirimi: Tasarım harcamalarının tamamının kurumlar/gelir vergisi matrahından ayrıca indirilmesi.
• Gelir vergisi stopajı teşviki: Tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin önemli bölümünün terkin edilmesi (oran personelin eğitim durumuna göre değişir).
• Sigorta primi işveren desteği: Sigorta primi işveren hissesinin yarısının belirli süre boyunca Bakanlıkça karşılanması.
• Damga vergisi istisnası ve gümrük vergisi istisnası gibi ek kolaylıklar.

Oran ve süreler mevzuatla değiştiği için güncel düzenlemeye göre uygulanmalıdır.

Kurulum süreci nasıl işler?

1. Ön değerlendirme: Mevcut tasarım faaliyetleri, personel ve fiziki alan kanunun şartlarıyla karşılaştırılır; eksik varsa yol haritası çıkarılır.
2. Organizasyon ve altyapı: Ayrı tasarım birimi, personel kadrosu, yerleşke düzeni ve doküman sistemi kurulur.
3. Başvuru dosyası: Tasarım strateji belgesi, örnek projeler, personel bilgileri ve mali tablolarla dosya hazırlanır ve portal üzerinden sunulur.
4. İzleme komitesi sunumu: Firma, değerlendirme komitesine faaliyetlerini anlatır.
5. Belgelendirme ve işletme: Statü alındıktan sonra teşviklerin doğru uygulanması, yıllık faaliyet raporu ve denetime hazırlık süreçleri yürütülür.

Tasarım Merkezi mi, Ticaret Bakanlığı Tasarım Desteği mi?

İkisi farklı araçlardır ve birlikte kullanılabilir. Tasarım Merkezi kalıcı bir vergi/prim statüsüdür; Ticaret Bakanlığı Tasarım Desteği ise tasarımcı istihdamı, tasarım ofisi giderleri ve yurt dışı tanıtım için hibe niteliğindedir. Firmanın ölçeğine ve hedefine göre doğru kombinasyon belirlenmelidir.

Experto'nun rolü

Experto; uygunluk analizinden başvuru dosyasına, komite sunumundan statü sonrası teşvik uygulaması ve denetim hazırlığına kadar süreci uçtan uca yürütür. Tüm tasarım projeleri, personel zaman dağılımları ve harcamalar dijital ortamda izlenerek denetime hazır tutulur.

Resmi kaynaklar

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri
• 5746 sayılı Kanun (Mevzuat Bilgi Sistemi)

Bağlantılardaki bilgiler ilgili kurumlar tarafından güncellenmektedir; başvuru öncesi yürürlükteki mevzuat teyit edilmelidir.